به مناسبت تولد نيما

امروز 21 آبان برابر است با سالروز تولد شاعری نوپرداز و پیشرو در زمینه شعر نو.

درچنین روزی در سال 1276هجری شمسی علی اسفندیاری متخلص به  نیما یوشیج  پدرشعرنو وازشخصیت‎‎های درخشان ادبی این مرزوبوم در یوش مازندران متولد شد.

 پدرش ابراهیم نوری اعظام السلطنه ازبزرگان دهکده یوش ازروستاهای مازندران بود.به گفته خود نیما  ، وی درمدرسه ، نوجوانی گوشه گیر بود وگاه نیزبه همراه  یکی از دوستان خود ازمدرسه می گریخت .وی پس از مدتی با تشویق یکی از معلمان خود به شعر گفتن مشغول شد . نیما درمدرسه سن لویی تهران ، زبان فرانسه را به خوبی آموخت و با تشویق استاد "نظام وفا" شعر را بطور جدی پی گرفت . پدرشعرنوایران درسال 1300 منظومه قصه ی رنگ پریده را سرود و آن را درروزنامه میرزاده عشقی به چاپ رساند. پس از چاپ این شعر، داد مخالفت بسیاری ازشاعران سنتی همچون مهدی حمیدی و ملک الشعرای بهار بر آمد . مخالفان شعر نو ، گاه ضمن رد کامل آثاراو، آثار شعری اورا درمطبوعات خود به سخره می گرفتند . نیما نوعی شعر را در ادبیات فارسی پایه گذاری کرد که تقریبا برگرفته از شعرهای  وزن شکسته و آثار ترجمه ادبی اروپایی بود . بنابرعقیده نظریه پردازان ادبی  ، شعر فارسی در دوره تطور خود چند گونه اصلی را طی کرده است. درابتدا شاعران معتقد بودند که شعرباید موزون ، مقفی ومخیل باشد . نیما درنظریه ادبی خود عنصر وزن رابه شیوه مرسوم و سنتی آن به چالش خواند و وزن و موسیقی سیالی را در شعروارد کرد  که امروزه به سبک نیمایی مشهور است . وی اما دو عنصر دیگر شعری چون مخیل و مقفا بودن را همچنان حفظ کرد . در دوره های بعدی تطور شعر فارسی ، شاعران نو پردازی چون احمد شاملو با خلق آثار خود با عنوان شعر سپید حتی به مقفا بودن نیز پشت پا زدند و عنصروزن را به کلی از آثار خود زدودند .  

نیما پس از مدتی به تدریس درمدرسه های مختلف ازجمله مدرسه عالی صنعتی تهران و همکاری با روزنامه های چون: مجله موسیقی و مجله کویر پرداخت. از معروف ترین شعرهای نیما می توان به شعرهای افسانه ، آی آدمها، ناقوس ، مرغ آمین اشاره کرد. وی بر اثر  ابتلا بمرض ذات الریه در گذشت . مهمترین اثر او   افسانه نیما  نام دارد. البته نیما یوشیج سال هایی د رقالب های سنتی نیز طبع آزمایی کرد اما دراین عرصه موفقیتی کسب نکرد و اشعار متوسطی در نظام شعر عروضی از وی برجای مانده است . به هر حال نیما با این ابداع، که ریشه  در غرب دارد وبه ویژه نیما متاثر از شاعران فرانسوی است ، توانست گنجینه های گرانقدری را از صدف زبان فارسی آزاد کند و بخش دیگری از توانمندی این زبان را عیان سازد. 

                                   نیما یوشیج 

یکی از معروفترین و به یاد ماندنی ترین شعرهای نیما ، شعر آی آدم ها است.

 

آی آدم ها که بر ساحل نشسته شاد و خندانید
یک نفر در آب دارد می سپارد جان
یک نفر دارد که دست و پای دائم می زند
روی این دریای تند و تیره و سنگین که می دانید
آن زمان که مست هستید از خیال دست یابیدن به دشمن
آن زمان که پیش خود بیهوده پندارید
که گرفتستید دست ناتوانی را
تا توانایی بهتر را پدید آرید
آن زمان که تنگ می بندید
بر کمرهاتان کمربند


در چه هنگامی بگویم من
یک نفر در آب دارد می کند بیهوده جان قربان
آی آدمها که بر ساحل بساط دلگشا دارید
نان به سفره جامه تان بر تن
یک نفر در آب می خواند شما را
موج سنگین را به دست خسته می کوبد
باز می دارد دهان با چشم از وحشت دریده
سایه هاتان را ز راه دور دیده
آب را بلعیده در گود کبود و هر زمان بی تابیش افزون
می کند زین آبها بیرون گاه سر گه پا
آی آدم ها که روی ساحل آرام ، در کار تماشائید !
موج می کوبد به روی ساحل خاموش
پخش می گردد چنان مستی به جای افتاده ، بس مدهوش
می رود نعره زنان. وین بانگ باز از دور می آید :
" آی آدم ها .. "

و صدای باد هر دم دلگزاتر
در صدای باد بانگ او رساتر
از میان آبهای دور یا نزدیک
باز در گوش این نداها
" آی آدم ها... " 

 

/ 0 نظر / 16 بازدید